RISK MANAGEMENT

Zarządzanie ryzykiem traktuję jako kluczowy element procesu inwestycyjnego. Przewaga strategii ma znaczenie dopiero wtedy, gdy jest „opakowana” w spójne zasady kontroli ekspozycji. Dlatego w moim portfelu wdrożyłem Risk Management na dwóch poziomach: portfela (kontrola łącznej ekspozycji wszystkich strategii w portfelu) oraz strategii (dyscyplina ryzyka wewnątrz każdego systemu). W praktyce oznacza to, że zarówno portfel, jak i strategie mają wbudowane reguły, które pilnują koncentracji, korelacji, przechyłu long/short oraz ryzyka wynikającego ze zmienności.

Risk Management na poziomie portfela

Ta warstwa zapewnia, że nawet przy wielu jednoczesnych sygnałach z różnych strategii portfel jako całość pozostaje zbalansowany, zdywersyfikowany i odporny na mniej sprzyjające reżimy rynkowe. Wszystkie transakcje, które przejdą kontrolę ryzyka na poziomie pojedynczej strategii, są następnie weryfikowane przez zestaw limitów portfelowych. Jest to więc druga, nadrzędna warstwa filtracji transakcji i kontroli ekspozycji, która ogranicza ryzyko wynikające z koncentracji, korelacji oraz kumulacji zaangażowania w skali całego portfela.

Adaptacja ryzyka po obsunięciu kapitału

Gdy obsunięcie kapitału przekracza 10%, portfel automatycznie zmniejsza poziom ryzyka nowych pozycji o 20%. Stosuję to, aby w okresach słabszych warunków rynkowych lub gorszej skuteczności strategii, ograniczyć tempo pogłębiania strat i stabilizować krzywą kapitału.

Ograniczenie koncentracji na pojedynczym instrumencie

Maksymalna ekspozycja na jeden instrument jest ograniczona do 3 jednostek. Celem jest to, żeby wynik portfela nie był w praktyce zdominowany przez jeden instrument oraz żeby ryzyko idiosynkratyczne (specyficzne dla danego rynku) nie miało nadmiernego wpływu na wyniki portfela. Nawet dobra strategia może „nie trafić” na konkretnym rynku – limit chroni przed sytuacją, w której pojedynczy błąd lub wyjątkowy ruch na jednym instrumencie powoduje nieproporcjonalny wpływ na portfel.

Kontrola korelacji i realnej dywersyfikacji

Ograniczam liczbę jednoczesnych pozycji w rynkach:

silnie skorelowanych do 5
słabiej skorelowanych do 8

To ogranicza ryzyko zbudowania portfela, który wygląda na zdywersyfikowany „na papierze”, ale w stresie rynkowym zachowuje się jak jeden skumulowany zakład na wspólny czynnik/faktor. Limity korelacji zmniejszają ryzyko, że w stresie rynkowym „wszystko ruszy się naraz” w niekorzystnym kierunku.

Kontrola ekspozycji kierunkowej (long/short)

Pilnuję, aby portfel nie stawał się niezamierzenie jednostronny:

przewaga netto jednego kierunku jest ograniczona do 10 jednostek,
ekspozycja brutto jest limitowana do 15 jednostek long i 15 jednostek short.

To utrzymuje kontrolowany profil kierunkowy nawet wtedy, gdy wiele strategii jednocześnie generuje sygnały w tę samą stronę. Te limity utrzymują profil ryzyka bliżej założeń, niezależnie od chwilowej zbieżności sygnałów.

Limity zmiennościowe (ATR)

Ryzyko kontroluję również poprzez limity ekspozycji zmienności liczonej na bazie dziennego wskaźnika Average True Range (ATR). Celem jest utrzymanie łącznej zmienności portfela w z góry określonych ramach. Jeżeli którykolwiek z limitów jest już wykorzystany albo dodanie nowej jednostki spowodowałoby przekroczenie któregokolwiek z nich, system automatycznie blokuje taką transakcję (analogicznie jak w przypadku pozostałych limitów portfelowych).

Stosuję trzy niezależne limity ekspozycji zmiennościowej:

zmienność netto (różnica long–short): 4% kapitału
zmienność kierunkowa (po jednej stronie rynku: long lub short): 5% kapitału
zmienność brutto (suma long + short): 6% kapitału

Limity te mają przede wszystkim zapobiegać dalszej kumulacji ryzyka w momentach, gdy portfel osiągnął już górny akceptowalny poziom zmienności. W mojej osobistej ocenie limity te mają największą wartość dodaną na poziomie całego portfela i w wielu przypadkach mogą istotnie poprawić risk-reward portfela.

Risk Management na poziomie pojedynczej strategii

Ta warstwa zapewnia, że każda strategia działa w uporządkowanych ramach i na akceptowalnym poziomie ryzyka. To ważny element zarządzania ryzykiem, ponieważ nawet przy solidnych limitach portfelowych pojedyncza strategia może nadmiernie zwiększać ekspozycję, jeśli nie ma własnych ograniczeń. Dzięki temu ryzyko jest kontrolowane już u źródła - na poziomie generowania sygnałów i budowania pozycji.

Limity korelacji w ramach strategii

Ograniczam liczbę jednoczesnych pozycji w rynkach:

silnie skorelowanych do 3
słabiej skorelowanych do 6

Celem jest to, aby pojedyncza strategia nie budowała ekspozycji, która de facto powiela jeden czynnik/faktor ryzyka. Limit ten wymusza zatem realną dywersyfikację wewnątrz systemu, zanim ekspozycja trafi do portfela.

Limit ekspozycji kierunkowej strategii

Pojedyncza strategia ma limit maksymalnej ekspozycji kierunkowej: 12 jednostek. To ogranicza ryzyko, że pojedynczy system przejmie kontrolę nad kierunkiem portfela, szczególnie w okresach silnych trendów lub serii sygnałów w tę samą stronę.

Limity zmiennościowe (ATR)

Dla strategii trend following ograniczam zmienność pojedynczej pozycji i całej strategii w oparciu o dzienne Average True Range (ATR). Dzięki temu strategia zmniejsza ekspozycję na instrumentach, których bieżąca zmienność jest zbyt wysoka oraz na wszystkich pozycjach łącznie, gdy przekroczona jest zmienność całego portfela.

Stosuję:

limit zmienności pojedynczego instrumentu (ATR): 0,5% kapitału oraz dopuszczalne odchylenie (tolerancja) od limitu: 0,5% kapitału
zmienność brutto (suma long + short): 10% kapitału

Limity te mają ograniczać sytuacje, w których pojedynczy instrument – wskutek wzrostu zmienności – zaczyna wnosić nieproporcjonalnie duże ryzyko do strategii, bądź zmienność całego portfela przekracza ustalony poziom. Zastosowanie tolerancji stabilizuje działanie filtra w pobliżu progu i ogranicza częste „przełączanie” decyzji przy wartościach granicznych (gdy zmienność oscyluje wokół limitu).

Efekt końcowy: portfel ma kontrolę ekspozycji na kilku poziomach jednocześnie - ogranicza koncentrację i korelacje, pilnuje przechyłu long/short, filtruje nadmierną zmienność oraz automatycznie redukuje ryzyko po obsunięciu. Równolegle każda strategia ma własne „ramy ryzyka”, dzięki czemu cały portfel zachowuje bardziej przewidywalny profil ryzyka w różnych reżimach rynkowych.